Một trong những hình ảnh rất phổ biến của nghệ thuật Kitô giáo, đó là: Thánh Phaolô ngã ngựa, choáng ngợp trước luồng ánh sáng chói lòa. Tuy nhiên, trong Tân ước, không hề có chi tiết nào nhắc đến con ngựa trong biến cố này. Vậy cuộc hoán cải của Thánh Phaolô thực sự đã diễn ra như thế nào?
Những tượng điêu khắc, tranh thêu, tranh vẽ… biến cố hoán cải của Thánh Phaolô đã truyền cảm hứng cho rất nhiều tác phẩm nghệ thuật qua các thế kỷ. Hình ảnh ấy bắt nguồn từ truyền thống cho rằng Saul thành Tarse, trên đường đến Đamas để bách hại các Kitô hữu đã bị ngã khỏi ngựa khi nhìn thấy ánh sáng từ trời. Kể từ khi đó, Saul - nay được gọi là Phaolô - trở thành một trong những Tông đồ vĩ đại nhất của Kitô giáo. Thế nhưng, trong trình thuật hoán cải của Thánh Phaolô được ghi lại trong sách Công vụ Tông đồ, không hề có con ngựa nào xuất hiện!
Một nhân vật nổi bật
Sau Chúa Giêsu, Thánh Phaolô có lẽ là một trong những nhân vật của thời kỳ đầu Kitô giáo được biết đến nhiều nhất. Chỉ riêng trong Tân ước, với sách Công vụ Tông đồ do Thánh Luca biên soạn và các thư Thánh Phaolô gửi cho các cộng đoàn Kitô hữu tiên khởi (Rôma, Êphêsô, Côrintô, v.v.) đã cung cấp rất nhiều thông tin về cuộc đời và sứ vụ của ngài.
Chính các thư của Thánh Phaolô cũng hàm chứa nhiều những chi tiết cụ thể về cuộc đời ngài. Chẳng hạn, trong thư thứ hai gửi Timôthê, ngài xin người ta mang lại cho mình “chiếc áo choàng tôi để lại ở Trôa” cùng với “các sách vở, nhất là các cuộn giấy da” (x. 2Tm 4,13). Vì thế, thật khó có thể nghĩ rằng một biến cố gây chấn động như việc ngã khỏi ngựa lại bị bỏ sót hoàn toàn.
Một người lữ hành giản dị
Trình thuật về cuộc hoán cải được kể trong sách Công vụ Tông đồ, chương 9. Trong đó, Saul đến gặp thượng tế tại Giêrusalem để xin phép đi Đamas nhằm bắt bớ các môn đệ của Chúa Giêsu. Đamas, thuộc lãnh thổ nước Syria ngày nay, cách Giêrusalem khoảng 300 km. Cuộc hành trình như vậy phải kéo dài nhiều ngày. Vì thế, việc Saul có thể đi bằng ngựa cũng không phải là điều gì đáng ngạc nhiên. Tuy nhiên, vào thời bấy giờ đi bộ vẫn là phương tiện di chuyển phổ biến nhất, đặc biệt đối với những người không có của cải dư dật.
Saul là một người Do Thái sống ở hải ngoại, sinh tại Tarse (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ), được đào tạo dưới sự hướng dẫn của Rabbi Gamaliel. Tuy nhiên, ngài không phải là kinh sư hay tiến sĩ Luật, mà làm nghề lao động thủ công. Một chuyến đi dài ngày bằng ngựa là điều không thể với điều kiện của một người sống bằng việc lao động giản dị, nhưng thường chỉ dành cho những người giàu có.
Tân ước nói gì?
Bản văn sách Công vụ Tông đồ rất rõ ràng: “Đang khi ông đi đường và đến gần Đamas, thì bỗng nhiên có một luồng ánh sáng từ trời chiếu xuống bao phủ lấy ông. Ông ngã xuống đất và nghe có tiếng nói với ông: “Saul, Saul, tại sao ngươi bắt bớ Ta?” (Cv 9,3–4). Những người đi cùng ông nghe thấy tiếng nói nhưng không thấy ai. Chúa phán với ông: “Ta là Giêsu mà ngươi đang bắt bớ” (Cv 9,5). Từ lúc đó, Phaolô bị mù suốt ba ngày. Những người cùng đi với ông phải dắt tay ông vào thành Đamas … mà không hề có bất cứ nhắc đến con ngựa nào.
Một cuộc đời bị đảo lộn
Biến cố này đánh dấu một bước ngoặt thay đổi tận căn trong cuộc đời Thánh Phaolô. Ngài hoàn toàn gắn bó với đức tin Kitô giáo, quy phục thẩm quyền các Tông đồ và đặt Đức Kitô làm trung tâm đời mình, đến nỗi ngài có thể thốt lên:
“Tôi sống, nhưng không còn là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20).
Cũng từ đó, Thánh Phaolô không ngừng rao giảng Tin Mừng và góp phần xây dựng Giáo hội cho đến khi chịu tử đạo. Nếu truyền thống nghệ thuật và bình dân đã thêm vào hình ảnh con ngựa vào cảnh này, có lẽ là để làm nổi bật nét kịch tính của cuộc hoán cải. Hình ảnh ấy diễn tả sự khiêm hạ bất ngờ của Phaolô trước Thiên Chúa và sự đoạn tuyệt dứt khoát với đời sống trước đây. Dù sao đi nữa, điều cốt yếu vẫn là khi trỗi dậy từ mặt đất, Saul đã được biến đổi để trở thành một trong những chứng nhân vĩ đại nhất của đức tin Kitô giáo.
Nguồn: https://fr.aleteia.org/2025/06/28/saint-paul-est-il-vraiment-tombe-de-cheval-lors-de-sa-conversion/
Tác giả: José Antonio Mendez
Chuyển ngữ: Maria Hải Châu, SSS
