Cầu nguyện với Lời Chúa: hiểu hay là việc đón nhận quyền năng?

Trong kinh nghiệm cầu nguyện Kitô giáo, việc tiếp xúc với Lời Chúa không thể giản lược thành một hoạt động đọc hiểu văn bản hay thưởng thức vẻ đẹp của ngôn từ. Lời Chúa, trước hết và trên hết, là lời quyền năng: một lời không chỉ nói về Thiên Chúa, nhưng phát xuất từ chính Thiên Chúa và mang trong mình sức mạnh hành động của Ngài. Vì thế, khi cầu nguyện với Kinh Thánh, người tín hữu không đơn thuần tiếp xúc với một bản văn thánh, mà đi vào một cuộc gặp gỡ sống động với chính Thiên Chúa đang nói và đang hành động.

Truyền thống Kinh Thánh xác quyết một cách nhất quán rằng Lời Thiên Chúa không bao giờ là lời trống rỗng hay bất lực. Ngôn sứ Isaia diễn tả quyền năng ấy bằng một hình ảnh rất cụ thể: “Cũng như mưa và tuyết từ trời sa xuống… thế nào thì lời Ta cũng vậy: một khi xuất phát từ miệng Ta, sẽ không trở về với Ta nếu chưa đạt kết quả, chưa thực hiện ý định của Ta và hoàn tất sứ mạng Ta giao phó” (Is 55,10–11). Lời Chúa mang trong mình hiệu quả nội tại: Lời Chúa làm nên điều được nói đến, biến đổi thực tại được chạm tới. Cũng trong chiều hướng ấy, tác giả thư Do Thái khẳng định: “Lời Thiên Chúa là lời sống động, hữu hiệu và sắc bén hơn cả gươm hai lưỡi” (Dt 4,12). Lời ấy không chỉ được nghe bằng tai, mà xuyên thấu con người, chạm tới tận chiều sâu nội tâm, phân định, thanh luyện và tái cấu trúc đời sống.

Chính vì thế, Lời Chúa khác căn bản với mọi lời nói của con người, cho dù những lời của con người có thể rất hay, rất sâu sắc hay mang giá trị nhân văn cao. Quả thật, mọi lời chân thật của con người đều ít nhiều được soi sáng bởi Logos - Ngôi Lời của Thiên Chúa - nên vẫn có khả năng nâng đỡ, gợi mở và hướng dẫn đời sống nhân loại. Tuy nhiên, những lời ấy vẫn chỉ là lời chỉ dẫn, lời gợi ý, chứ không phải là lời tạo thành. Chỉ mình Lời Thiên Chúa mới là lời vừa nói lên chân lý tối hậu, vừa mang quyền năng làm cho chân lý ấy trở thành hiện thực trong lịch sử và trong đời sống cá nhân. Như Thánh vịnh gia đã tuyên xưng:

“Chúa phán một lời là chư dân được tạo thành” (Tv 33,6).

Tân Ước đẩy chiều kích này đến đỉnh điểm khi đồng hóa Lời Chúa với chính con người Đức Giêsu Kitô. “Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời… và Ngôi Lời đã trở nên người phàm và cư ngụ giữa chúng ta” (Ga 1,1.14). Nơi Đức Giêsu, Lời không chỉ được nói ra mà còn được sống, được trao ban, được hiến dâng. Những lời Người nói trong Tin Mừng không bao giờ trung tính: “Người giảng dạy như Đấng có uy quyền” (Mc 1,22), và lời ấy đi kèm với hành động chữa lành, giải phóng, tha thứ và tái sinh. Vì vậy, khi cầu nguyện với Kinh Thánh, người tín hữu không đứng trước một “văn bản về Đức Kitô”, nhưng đứng trước chính Đức Kitô đang hiện diện và đang ngỏ lời.

Từ đó, có thể hiểu vì sao trong cầu nguyện với Lời Chúa, việc hiểu không phải là điều kiện tiên quyết hay tiêu chuẩn tối hậu. Trong tương quan nhân vị, người ta không bao giờ hiểu trọn vẹn người mình yêu; và chính sự không hiểu hết ấy lại mở ra không gian cho lòng tin, cho sự lắng nghe và cho việc để mình được biến đổi. Cũng vậy, khi cầu nguyện với Lời Chúa, người tín hữu có thể không nắm bắt trọn vẹn ý nghĩa thần học hay lịch sử của bản văn, nhưng vẫn thực sự tiếp xúc với quyền năng cứu độ của Thiên Chúa. Lời Chúa không đòi hỏi trước hết sự phân tích sắc bén, mà đòi hỏi một con tim mở ra để đón nhận.

Như Đức Maria, người “ghi nhớ tất cả những điều ấy và suy niệm trong lòng” (Lc 2,19), người cầu nguyện được mời gọi để Lời vang lên, lắng xuống và âm thầm làm công việc của nó trong chiều sâu đời sống. Nói như thế không phải là không coi trọng việc học hỏi Kinh Thánh, nhưng chỉ muốn nói đến khía cạnh quyền năng của Lời vốn vượt giới hạn con người.

Sau cùng, cần nhấn mạnh rằng Lời Chúa không chỉ là đối tượng để suy gẫm, mà là nền tảng của một tương quan sống động. “Ai yêu mến Thầy thì sẽ giữ lời Thầy, Cha Thầy sẽ yêu mến người ấy, và chúng Ta sẽ đến và ở lại với người ấy” (Ga 14,23). Tiếp xúc với Lời Chúa là tiếp xúc với chính Thiên Chúa đang đến, đang ở lại và đang hành động trong đời sống con người. Vì thế, cầu nguyện với Kinh Thánh không chỉ là một hành vi đạo đức, mà là một cuộc gặp gỡ biến đổi: Lời quyền năng chạm đến con người, để con người từng bước được cấu hình lại theo sự thật, tình yêu và quyền năng cứu độ của Thiên Chúa. Vậy nếu ai đó không hiểu Kinh Thánh nhiều, đừng sợ, hãy mở ra và đọc trong tinh thần cầu nguyện. Ngôi Lời hằng sống sẽ trợ giúp. 

Lm. Giuse Vũ Uyên Thi, S.J.