Kinh Thánh hay Lời Chúa được xác định là đầy đủ về mặt chân lý. Ở đó, Lời Chúa không chỉ gồm những mạc khải mang tính thần học nhưng còn bao hàm rất nhiều chỉ dẫn về mặt đời sống, trong đó có khía cạnh cộng đoàn. Tuy mang vị thế đầy đủ và trọn vẹn như thế, Lời Chúa đôi khi vẫn là khí cụ xa vời, cao cấp và khó tiếp cận với các cộng đoàn, hội nhóm. Ấy là chưa kể việc các cộng đoàn, hội nhóm và cá nhân luôn bận rộn với công việc, khiến chẳng còn giờ mà suy niệm hay lấy Lời Chúa áp dụng trong đời sống và sứ mạng. Từ các câu truyện Kinh Thánh và từ kinh nghiệm của Chúa Giê-su với các môn đệ, có thể rút tỉa mấy ý nghĩa về tiến trình xây dựng cộng đoàn hiệp thông, yêu thương và lên đường thực thi sứ mạng.
Trước hết, cộng đoàn cần lấy Lời Chúa như nền tảng của việc cầu nguyện.
Việc cầu nguyện ở đây không chỉ là việc của cá nhân nhưng còn bao hàm cộng đoàn. Cầu nguyện nối kết các cá nhân, tạo nên một cộng đoàn hiệp thông, gắn kết và hiệp nhất. Chính Kinh Thánh dạy cầu nguyện và cũng là chất liệu cho việc cầu nguyện. Chúa Giê-su thường hay cầu nguyện một mình và ngài cũng lấy Lời Chúa làm tâm điểm đời sống. Cộng đoàn tín hữu đầu tiên cũng lấy sự hội họp cầu nguyện và phụng vụ làm trung tâm. Vì chứa đựng những chân lý căn bản nên Lời Chúa cần trở nên như lương thực nuôi sống cộng đoàn và cá nhân.
Không có Lời Chúa, việc sống cộng đoàn có thể trở nên như là những cộng đoàn kĩ năng, thậm chí ứng xử theo những cách thức thuần tuý thế gian, chỉ nhấn mạnh đến hiệu quả, thành tích và số đông.
Điều này vừa gợi nhắc việc gia tăng ý thức về tầm quan trọng của Lời Chúa, vừa thúc đẩy việc tìm kiếm cách thức để Lời Chúa và các phương pháp cầu nguyện, chia sẻ trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn cho mọi người, nhất là với người giáo dân. Điều này tuỳ tình hình thực tế, có những hội nhóm, cá nhân mang hội chứng “sợ Lời Chúa,” hoặc có những hội nhóm khao khát nhưng không biết diễn tả, giải thích, hay chia sẻ Lời Chúa thế nào. Chính ấy là những cơ hội để qua Lời Chúa xây dựng cộng đoàn gắn kết, trưởng thành, được biến đổi và biết sống Lời Chúa.
Thứ đến, Lời Chúa giúp xây dựng cộng đoàn biết lắng nghe.
Lắng nghe nghĩa là mở ra và khiêm tốn đặt mình trong tương quan với mọi người để học, để hiểu. Dân Ít-ra-en cũng như nhóm Mười Hai không ít lần có những bất trung, xung đột, nhưng Chúa đã kiên nhẫn, dạy họ biết dừng lại và học cách ứng xử mới, xem người khác trọng hơn mình, cúi xuống phục vụ và hiến thân vì người khác. Có rất nhiều câu chuyện trong Kinh Thánh về chủ đề như thế. Ấy không chỉ là những câu chuyện mang tính răn đe nhưng còn mang tâm tình khuyến khích, động viên để cộng đoàn, hội nhóm gắn kết với nhau trong tình hiệp thông như Ba Ngôi. Những câu chuyện này có sự hấp dẫn và là chất liệu tốt để các cộng đoàn suy tư, cảm nghiệm và đem ra thực hành, và rất cần được lưu truyền như cách mà dân tộc Do Thái đã kể lại và lưu truyền truyền thống của họ. Bằng không, các câu truyện ấy sẽ trôi dần vào dĩ vãng, ít được kể lại và con cháu cũng sẽ dần lãng quên.
Có một vài cách thức bổ trợ giúp cho việc làm quen và học hỏi Lời Chúa: qua các giờ giáo lý, chẳng hạn chuyên mục kể truyện Kinh Thánh, qua việc tập đọc Kinh Thánh cho thiếu nhi và cộng đoàn, hoặc qua các bài giảng có lồng ghép các câu chuyện Kinh Thánh...
Sau hết, Lời Chúa mời gọi mỗi cộng đoàn trở thành cộng đoàn biết phân định.
Đời sống cộng đoàn ngày hôm nay chịu chi phối từ nhiều nguồn khác nhau: mạng xã hội, xu hướng thời đại. Các cộng đoàn ít nhiều vừa rạn nứt từ bên trong, vừa loay hoay với những thay đổi của thời thế. Điều này đòi hỏi các thành viên cộng đoàn, hội nhóm có được đức tin vững mạnh, được sự gắn kết sâu xa với Chúa, đồng thời có được sự tỉnh táo như cách Chúa Giê-su chiến đấu với Satan trong sa mạc, hầu nhận ra đâu là điều Chúa mời gọi cộng đoàn củng cố, khắc phục và khuyến khích. Bên cạnh đó, Kinh Thánh cũng cho thấy sự ưu tiên cho đối thoại. Thiên Chúa luôn đối thoại với con người, với dân Ít-ra-en trong Cựu Ước, với các môn đệ và dân chúng thời Tân Ước, và với mỗi cộng đoàn, cá nhân ngày hôm nay.
Thiên Chúa có kế hoạch và chờ đợi con người hồi đáp. Điều đó nhắc nhớ mỗi cộng đoàn, hội nhóm tinh thần ngồi lại, cùng nhau chia sẻ, trao đổi, đóng góp ý kiến, lắng nghe tác động của Chúa Thánh Thần để tìm ra chân lý và cách thức phù hợp xây dựng cộng đoàn cho đẹp ý Chúa và đẹp ý nhau hơn. Cộng đoàn nhờ vậy sẽ vững chắc và bền bỉ hơn.
Lời Chúa là lương thực tối cần thiết “người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ mọi lời miệng Thiên Chúa phán ra” (Mt 4,4), và cần những cách tiếp cận mới phù hợp với mỗi thời đại. Ấy luôn là thách đố với mỗi người, nhất là những ai có trách nhiệm truyền đạt lại Kinh Thánh cho thế hệ mai sau. Mong rằng, cùng với ơn của Chúa, những đóng góp nhỏ bé sẽ nên như những viên đá giúp cộng đồng nhân loại, mỗi hội nhóm và cá nhân yêu mến, sống và lên đường rao truyền Lời Chúa đến mọi người, để Lời Chúa không là những hàng chữ chết, hay cuốn sách bất động nhưng sống động và hữu hiệu trong mọi khía cạnh của đời sống.
Lm. Antôn Nguyễn Quang Huy, S.J.
