Bài giảng của Đức Thánh Cha Lêô XIV

Anh chị em thân mến,

Lời Chúa Giêsu giúp chúng ta hiểu cách Thiên Chúa nhìn thế giới, ở mọi thời và mọi nơi. Trong Tin Mừng mà chúng ta vừa nghe (Lc 16,19-31), Chúa nhìn thấy một người nghèo và một người giàu: một bên chết đói, một bên phàm ăn; một bên mặc xiêm y sang trọng, một bên mang đầy thương tích được chó liếm (x. Lc 16,19-21). Nhưng không chỉ vậy: Chúa còn nhìn vào tâm hồn con người, và bằng ánh mắt của Người, chúng ta nhận ra một kẻ khốn cùng và một kẻ dửng dưng. Ladarô bị lãng quên ở chính trước cửa nhà của người hàng xóm, nhưng Thiên Chúa lại gần gũi và nhớ đến tên ông. Người đàn ông sống trong sung túc kia thì lại vô danh, bởi đã đánh mất chính mình khi quên đi tha nhân. Tâm hồn ông bị cuốn trong muôn ý nghĩ, đầy của cải nhưng trống vắng tình yêu. Tài sản không làm ông nên người tốt.

Câu chuyện Chúa Kitô kể, đáng buồn thay, lại vẫn rất thời sự. Ngay bên cánh cửa của sự giàu sang hôm nay là cảnh lầm than của biết bao dân tộc bị tàn phá bởi chiến tranh và bóc lột. Qua nhiều thế kỷ, dường như chẳng có gì thay đổi: biết bao Ladarô đã chết trước lòng tham quên công lý, trước lợi nhuận chà đạp bác ái, trước sự giàu có mù lòa trước nỗi đau của người khốn khổ! Thế nhưng Tin Mừng bảo đảm rằng đau khổ của Ladarô có hồi kết. Nỗi khốn cùng của ông cũng chấm dứt như những yến tiệc của người giàu, và Thiên Chúa xét xử cả hai: “Người nghèo chết và được các thiên thần đưa vào lòng ông Ápraham. Người giàu cũng chết và được đem chôn” (c. 22). Không mệt mỏi, Giáo Hội luôn công bố lời Chúa này để hoán cải tâm hồn chúng ta.

Anh chị em thân mến, thật đặc biệt, chính đoạn Tin Mừng này cũng đã được công bố trong Năm Thánh Lòng Thương Xót, khi cử hành Năm Thánh dành cho các giáo lý viên. Khi ấy, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhắc nhở các khách hành hương đến Roma rằng Thiên Chúa cứu chuộc thế giới khỏi mọi sự dữ bằng cách hiến dâng mạng sống vì phần rỗi chúng ta. Hành động của Người là khởi điểm cho sứ mạng của chúng ta, bởi Người mời gọi chúng ta trao hiến chính mình vì lợi ích của mọi người. Đức Thánh Cha Phanxicô đã nói với các giáo lý viên: “Trung tâm mà mọi thứ xoay quanh, trái tim đang đập này mang lại sự sống cho mọi thứ, chính là thông điệp Phục sinh, thông điệp đầu tiên: Chúa Giêsu đã sống lại, Chúa Giêsu yêu thương bạn, Người đã hiến mạng sống mình vì bạn; đã sống lại và sống động, Người luôn ở bên cạnh bạn và chờ đợi bạn mỗi ngày.” (Bài giảng, 25/9/2016). Những lời này mời chúng ta suy tư về cuộc đối thoại giữa người giàu và tổ phụ Ápraham trong Tin Mừng: đó là một lời khẩn cầu nhằm cứu các anh em của ông, và cũng trở thành một thách đố cho chúng ta.

Người giàu đã thốt lên với Ápraham: “Nếu có người từ cõi chết đến với họ, họ sẽ ăn năn sám hối” (Lc 16,30). Và Ápraham đáp lại: “Nếu họ không nghe ông Môsê và các Ngôn sứ, thì dù kẻ chết có sống lại, họ cũng chẳng tin” (c. 31). Vâng, đã có một Đấng từ cõi chết sống lại: Đức Giêsu Kitô. Lời Kinh Thánh không nhằm làm chúng ta thất vọng hay nản chí, nhưng để đánh thức lương tâm. Nghe Môsê và các Ngôn sứ là ghi nhớ các giới răn và lời hứa của Thiên Chúa, Đấng không bỏ rơi ai bao giờ. Tin Mừng loan báo rằng đời sống mọi người có thể được biến đổi, bởi Đức Kitô đã sống lại từ cõi chết. Biến cố này là sự thật cứu độ chúng ta: vì thế cần được biết đến và loan truyền, nhưng như thế chưa đủ. Cần phải yêu mến chân lý ấy: chính tình yêu ấy giúp chúng ta hiểu Tin Mừng, vì tình yêu biến đổi, mở rộng lòng đón nhận Lời Chúa và gương mặt tha nhân.

Ở điểm này, anh chị em giáo lý viên chính là những môn đệ của Chúa Giêsu, là chứng nhân. Tên gọi sứ vụ mà anh chị em thực hiện bắt nguồn từ động từ Hy Lạp katēchein, nghĩa là “giảng dạy bằng lời sống động, làm vang lên”. Điều đó có nghĩa: giáo lý viên là người của Lời, một lời được diễn tả bằng chính đời sống mình. Bởi thế, những giáo lý viên đầu tiên chính là cha mẹ chúng ta, những người đã cất tiếng gọi đầu tiên, dạy chúng ta tập nói. Cũng như chúng ta học tiếng mẹ đẻ, thì việc loan báo đức tin không thể phó mặc cho người khác, nhưng diễn ra ngay nơi chúng ta sống, trước hết là trong gia đình, chung quanh bàn ăn: khi có một lời nói, một cử chỉ, một khuôn mặt đưa chúng ta đến với Chúa Kitô, thì gia đình cảm nghiệm được vẻ đẹp của Tin Mừng.

Tất cả chúng ta đã được dạy sống đức tin nhờ chứng tá của những người tin trước chúng ta. Từ khi còn là trẻ thơ, rồi thiếu niên, thanh niên, người trưởng thành và cả khi đã già, các giáo lý viên luôn đồng hành, chia sẻ hành trình đức tin không ngừng nghỉ, như anh chị em đã làm hôm nay trong cuộc hành hương Năm Thánh. Năng động này bao trùm toàn thể Giáo Hội: vì khi Dân Chúa sinh ra những người nam nữ trong đức tin, thì “cũng gia tăng sự hiểu biết cả về các biến cố lẫn lời được truyền lại, nhờ việc chiêm niệm và suy đi nghĩ lại trong lòng của các tín hữu (x. Lc 2,19.51), nhờ sự hiểu biết phát sinh từ kinh nghiệm thiêng liêng sâu xa hơn, và qua lời giảng dạy của những người, với sự kế nhiệm hàng giám mục, đã lãnh nhận đoàn sủng chắc chắn về chân lý” (Hiến chế tín lý Dei Verbum, 8). Trong sự hiệp thông ấy, Sách Giáo lý là “dụng cụ đồng hành” giúp chúng ta thoát khỏi chủ nghĩa cá nhân và chia rẽ, vì là chứng nhận đức tin của toàn thể Hội Thánh Công giáo. Mỗi tín hữu đều cộng tác vào công cuộc mục vụ ấy bằng cách lắng nghe những thắc mắc, chia sẻ thử thách, phục vụ khát vọng công lý và chân lý luôn hiện diện trong lương tâm con người.

Đó chính là cách giáo lý viên in-segnano (dạy – in dấu), nghĩa là để lại một dấu ấn nội tâm: khi giáo dục trong đức tin, chúng ta không trao cho người khác một bài học lý thuyết, nhưng đặt vào tâm hồn Lời ban sự sống, để Lời ấy sinh hoa trái là một đời sống tốt lành. Trả lời phó tế Deogratias khi được hỏi làm sao để trở thành một giáo lý viên tốt, Thánh Augustinô đã trả lời:

“Hãy trình bày mọi điều sao cho người nghe, khi nghe thì tin, khi tin thì hy vọng, và khi hy vọng thì yêu mến” (De catechizandis rudibus, 4, 8).

Anh chị em thân mến, chúng ta hãy đón nhận lời mời gọi này! Hãy nhớ rằng không ai có thể trao điều mình không có. Nếu người giàu trong Tin Mừng có lòng bác ái với Ladarô, thì ông đã làm điều thiện không chỉ cho người nghèo mà còn cho chính ông nữa. Nếu người vô danh ấy có đức tin, thì Thiên Chúa đã cứu ông khỏi mọi cực hình: chính sự dính bén vào của cải thế gian đã tước mất niềm hy vọng của ông nơi điều thiện hảo thật và vĩnh cửu. Khi chúng ta cũng bị cám dỗ bởi lòng tham và sự dửng dưng, thì biết bao Ladarô hôm nay lại nhắc nhở chúng ta về lời Chúa Giêsu, trở thành cho chúng ta một bài giáo lý hiệu quả hơn trong Năm Thánh này, vốn là thời điểm dành cho tất cả để hoán cải và tha thứ, để dấn thân cho công lý và thành tâm tìm kiếm hòa bình.

—

Vào cuối Thánh Lễ, trước khi đọc Kinh Truyền Tin, Đức Thánh Cha đã chào tất cả các khách hành hương tham dự cử hành Năm Thánh dành cho các giáo lý viên, đặc biệt là những người hôm nay nhận thừa tác vụ giáo lý viên.

Đức Thánh Cha cũng gởi lời chào và cảm ơn các giáo lý viên nam nữ của toàn thể Giáo hội trên khắp thế giới. Ngài nói: “Cảm ơn anh chị em vì sự phục vụ của anh chị em cho Giáo hội!”. Ngài mời gọi “Chúng ta hãy cầu nguyện cho họ, đặc biệt cho những ai đang hoạt động trong hoàn cảnh đầy khó khăn. Xin Thiên Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em!”

Kế đến, Đức Thánh Cha bày tỏ sự gần gũi với các dân tộc, đặc biệt là những người nghèo, bị ảnh hưởng bởi bão nhiệt đới tại nhiều vùng ở châu Á, đặc biệt là Philippines, đảo Đài Loan, thành phố Hồng Kông, tỉnh Quảng Đông và Việt Nam. Ngài cầu nguyện cho các nạn nhân, những người mất tích, các gia đình phải di dời, rất nhiều người chịu thiệt hại, cũng như cho các nhân viên cứu hộ và chính quyền dân sự.

Đức Thánh Cha cũng loan báo rằng: “Ngày 1 tháng 11 tới đây, trong Ngày Năm Thánh của Thế giới Giáo dục, tôi sẽ tuyên phong Thánh John Henry Newman là Tiến sĩ Hội Thánh. Ngài đã góp phần quyết định trong việc canh tân thần học và trong sự hiểu biết về giáo lý Kitô giáo trong tiến trình phát triển của Giáo hội.”

Cuối cùng, Đức Thánh Cha mời gọi mọi người tín thác nơi lời chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria. Mẹ là Mẹ và là môn đệ đầu tiên của Chúa Giêsu, xin Mẹ nâng đỡ cho nỗ lực của Giáo hội hôm nay trong việc loan báo đức tin.